Osteoporoza, czyli cichy złodziej kości – przyczyny, objawy i diagnostyka
W Polsce choruje na nią ponad 2 mln osób po 50 roku życia. Osteoporoza nie bez powodu jest nazywana cichą złodziejką kości. Choroba może rozwijać się latami bezobjawowo, dając o sobie znać dopiero w chwili wystąpienia złamania kości u pacjenta. Czy Ty także jesteś w grupie ryzyka? Dowiedz się, jakie są objawy i przyczyny osteoporozy, a także jaki wpływ na jej rozwój ma profilaktyka zdrowotna.
Osteoporoza – choroba cywilizacyjna XXI w.
Osteoporoza to choroba przewlekła układu kostnego, w przebiegu której dochodzi do stopniowej utraty masy kostnej. Skutkiem tego jest zwiększona kruchość kości, które są bardziej podatne na złamania. W przypadku osteoporozy mówimy o złamaniach osteoporotycznych, inaczej niskoenergetycznych, czyli złamania pod wpływem siły, która nie byłaby w stanie złamać zdrowej kości. Najczęściej dochodzi do złamań szyjki kości udowej i kości promieniowej.
WHO określa osteoporozę mianem choroby cywilizacyjnej. Skala problemu jest ogromna – jednym z czynników ryzyka rozwoju choroby jest zaawansowany wiek. Starzejące się społeczeństwo oraz widoczny wzrost długości życia przekłada się na wzrost liczby pacjentów zmagających się z osteoporozą. Statystyki nie są jednak dokładne. Wciąż wiele osób nie wie, że w ich organizmie buszuje cicha złodziejka kości.
Jakie są przyczyny osteoporozy?
Nasz organizm to prężnie działająca machina. Przez całe życie zachodzą w nim m.in. procesy niszczenia, czyli resorpcji, starej tkanki kostnej i tworzenia nowej. U niektórych osób równowaga między tymi dwoma procesami jest zaburzona i to właśnie główna przyczyna osteoporozy. Nie można także zapomnieć o czynnikach ryzyka choroby.
Kto jest najbardziej narażony na osteoporozę?
W grupie ryzyka zachorowań na osteoporozę są przede wszystkim osoby starsze, zwłaszcza kobiety. Osteoporoza u kobiet po menopauzie ma związek ze zmianami hormonalnymi zachodzącymi w organizmie pacjentki. Inne czynniki ryzyka choroby to m.in. niski wskaźnik masy ciała, siedzący tryb życia, palenie tytoniu, alkohol, niedobór witaminy D3 i wapnia.
Osteoporoza może rozwinąć się na podłożu innych chorób, w tym nowotworów, choroby nerek, tarczycy, reumatoidalnego zapalenia stawów. W grupie ryzyka są także osoby, których jeden z rodziców złamał biodro.
Sprawdź: nadczynność i niedoczynność tarczycy – objawy i przyczyny.
Jakie są pierwsze objawy osteoporozy?
Osteoporoza bardzo często rozwija się bezobjawowo, a pacjent jest diagnozowany dopiero w chwili wystąpienia złamania kości. Warto jednak dodać, że objawy osteoporozy mogą nie być odczuwalne, ale widoczne. U osób chorujących na osteoporozę zachodzą zmiany w sylwetce. Dochodzi do obniżenia wzrostu, może pojawić się tzw. wdowi garb (kifoza piersiowa) czy pogłębienie lordozy lędźwiowej.
Czy osteoporoza boli?
Osteoporoza nie boli, natomiast dolegliwości bólowe są powiązane z powikłaniami choroby. Mowa o złamaniach kości oraz o napięciu mięśni i przeciążeniach związanych ze zmianą sylwetki chorego. Inne możliwe powikłania osteoporozy to niepełnosprawność lub kalectwo związane ze złamaniami i ograniczeniami ruchowymi. U części pacjentów starszych ze złamaniem szyjki kości udowej dochodzi do zgonu w ciągu roku po przebytej operacji.
Jak rozpoznać osteoporozę?
Diagnostyka osteoporozy jest przeprowadzana przez specjalistów, jednak Ty sam również możesz w porę rozpoznać chorobę. W jaki sposób? Raz w roku wykonaj prosty test – zmierz swój wzrost. Nie jest tajemnicą, że każdy z nas kurczy się wraz z wiekiem. Jeśli jesteś po 50. roku życia i roczny ubytek Twojego wzrostu wynosi kilka cm, może to wskazywać na osteoporozę. Bądź czujny.
Badania na osteoporozę – jak wygląda diagnostyka pacjenta?
Diagnostyka osteoporozy rozpoczyna się od wywiadu medycznego oraz badania fizykalnego pacjenta. Lekarz wykona również ocenę ryzyka złamań osteoporotycznych u pacjenta w następnych 10 latach. W tym celu wykorzystuje się kalkulator FRAX, a pacjent musi odpowiedzieć na pytania o m.in. wagę, wzrost i wiek oraz czynniki ryzyka choroby.
W celu potwierdzenia, zróżnicowana lub wykluczenia choroby specjalista może skierować pacjenta na badania obrazowe i laboratoryjne. Zarówno w diagnostyce, jak i w ocenie postępów leczenia osteoporozy, oznacza się markery biochemiczne, a dokładniej markery obrotu kostnego. Kolejnym ważnym badaniem na osteoporozę to densytometria, czyli badanie gęstości mineralnej kości.
Jak wygląda badanie densytometryczne?
Densytometria to badanie bezbolesne i szybkie – trwa zaledwie kilka minut. Pomiar gęstości mineralnej kości jest przeprowadzany przy użyciu podwójnej wiązki promieniowania rentgenowskiego o niskiej energii. W trakcie badania pacjent przyjmuje wygodną pozycję leżącą, a aparatura skanuje wybrany obszar ciała. Zazwyczaj densytometria jest przeprowadzana w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i/lub w szyjce kości udowej.
Czy osteoporozę można wyleczyć?
Osteoporoza ma dwie postaci – pierwotną oraz wtórną. Rodzaj i skuteczność leczenia jest zależny od postaci choroby, stopnia jej zaawansowania i oszacowanego zagrożenia złamaniami osteoporotycznymi u pacjenta w przyszłości.
Osteoporoza pierwotna to głównie osteoporoza starcza, pomenopauzalna lub rzadziej poandropauzalna. Za ich rozwój odpowiadają wiek oraz zmiany hormonalne w organizmie. Jest to choroba przewlekła. Dzięki leczeniu można jednak zahamować jej rozwój, poprawić komfort chorego i zminimalizować ryzyko kolejnych złamań.
Osteoporoza wtórna rozwija się w wyniku chorób współtowarzyszących, jak chociażby choroby układu ruchu, choroby nerek, ale też w wyniku przewlekłego stosowania leków (np. glikokortykosteroidów) czy długotrwałego unieruchomienia pacjenta. Postać wtórna osteoporozy jest możliwa do wyleczenia, o ile wyeliminujemy czynnik, który ją wywołał.
Leczenie osteoporozy – czy farmakologia jest konieczna?
W leczeniu osteoporozy bardzo ważne jest uzupełnienie ewentualnych niedoborów składników odżywczych u pacjenta – w tym wapnia. Lekarz może również zlecić suplementację witaminy D3. W celu poprawy gęstości kości, wprowadzana jest farmakoterapia (jej zakres jest indywidualnie dobierany do stanu zdrowia pacjenta).
Kluczowym elementem leczenia osteoporozy jest rehabilitacja. Pomaga zwiększyć ruchomość pacjenta, zwiększyć jego masę mięśniową. Zmniejsza ból, napięcie mięśni. Jest wskazana również po złamaniach kości, w celu poprawy sprawności chorego.
Należy także zwrócić uwagę na styl życia pacjenta i wyeliminować czynniki ryzyka osteoporozy, w tym m.in. palenie tytoniu, leczyć choroby współistniejące.
Gdzie zrobić badania na osteoporozę?
Lekarzem zajmującym się diagnostyką i leczeniem osteoporozy jest reumatolog. Jeśli choroba ma podłoże hormonalne, opiekę nad pacjentem sprawuje także endokrynolog. Chcesz umówić wizytę u specjalisty w dogodnym dla siebie terminie? Skorzystaj z oferty naszej kliniki Premium Medical.
Sprawdź
Jak zapobiegać osteoporozie?
Zacznij działać już dziś, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na osteoporozę w przyszłości! Zwróć uwagę na to, co jesz – dbaj o odpowiednią podaż wapnia, białka, potasu, magnezu. Kontroluj poziom witaminy D3 w organizmie. Ruszaj się! Aktywność fizyczna wpływa pozytywnie na parametry gęstości kości. Znasz już czynniki ryzyka i przyczyny osteoporozy. Jeśli jesteś w grupie ryzyka, pamiętaj o badaniach kontrolnych – lekarz zleci Ci densytometrię. Lecz choroby współistniejące, a w razie jakichkolwiek niepokojących objawów nie zwlekaj z wizytą u specjalisty.
Pamiętaj, możesz zapobiec osteoporozie!
Bibliografia
- Smektała A, Dobosz A, Osteoporoza – patofizjologia, objawy,
profilaktyka i leczenie, Farmacja Polska, 2020, 76 (6): 344–352.
- Rekomendacja nr 177/2025 Prezesa AOTMiT z 21 listopada 2025r.
- Kocaj K, Łukawska-Tatarczuk M, Franek E, Walicka M. New insights into the pathogenesis and treatment of senile osteoporosis: a narrative review. Endokrynologia Polska. 2025;76(6):594–605.
Kto już kupił październikowy miesięcznik Twój Styl wie, że po raz kolejny przyłączyliśmy się do akcji "TWOJE ŻYCIE - TWÓJ (...)
Nadciśnienie tętnicze jest najczęstszym problemem kardiologicznym w ciąży, dotyczącym ok. 6-10 proc. polskich ciężarnych. Związane (...)
Skorzystaj z bezpłatnych badań dla kobiet w ciąży! ZASADY REALIZACJI PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH W ostatnich latach wzrasta (...)
Niezależnie od tego, czy przechorujemy koronawirusa łagodnie, bezobjawowo czy z nasilonymi objawami, choroba może spowodować (...)
W Premium Medical dbamy o komfort przyszłej Mamy od samego początku. Zgodnie ze Standardami Opieki Okołoporodowej Ministerstwa Zdrowia, (...)
Coraz częściej schorzenia, które dotychczas leczono wyłącznie operacyjnie, można zlikwidować za pomocą zabiegów bezinwazyjnych. (...)
