SIBO – objawy jelitowe, które mogą mieć przyczynę bakteryjną

W Twoich jelitach mieszkają liczne drobnoustroje. Określamy je mianem mikrobioty jelitowej. Jeśli coś zaburza jej równowagę, a o to nietrudno w dzisiejszych czasach – pojawiają się problemy. Mowa nie tylko o objawach ze strony układu pokarmowego, ale i gorszym samopoczuciu czy kłopotach z pamięcią. Jedną z chorób powiązanych z zaburzoną mikrobiotą jest SIBO. Sprawdź, jakie objawy jelitowe mogą wskazywać na SIBO i jak wygląda diagnostyka i leczenie tej choroby.

Czym jest SIBO i jak się objawia?

SIBO to zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego. Chociaż jest to choroba, o której pisze i mówi się coraz częściej, co wciąż wymaga dalszych badań i edukacji, zwłaszcza w kontekście jej leczenia. Schorzenia układu pokarmowego niejednokrotnie są bagatelizowane, warto jednak pamiętać, że od zdrowia jelit zależy funkcjonowanie całego organizmu. 

W przebiegu SIBO nadmiar bakterii w jelicie cienkim zaburza mikrobiotę jelitową. Bakterie uszkadzają śluzówkę jelita, mogąc prowadzić do wzrostu jego przepuszczalności. To z kolei już prosta droga do tego, aby został uruchomiony proces nasilania lub wyzwalania procesów zapalnych w całym organizmie. Choroba SIBO jest uważana za czynnik prozapalny, mogący zaostrzać objawy reumatoidalnego zapalenia stawów. Badania wskazują także na możliwy wpływ zaburzonej mikrobioty na rozwój m.in. choroby Parkinsona i Alzheimera. 

W przypadku SIBO objawy są dość niespecyficzne, przez co łatwo je pomylić z innymi chorobami układu pokarmowego. W końcu prawie każdy z nas cierpi czasami z powodu dolegliwości żołądkowo-jelitowych. 

Sprawdź: choroby jelita grubego – rodzaje, przyczyny, objawy.

Kiedy podejrzewać SIBO przy problemach trawiennych? W przypadku zatrucia pokarmowego odpoczynek, dieta i ewentualne leki bez recepty zazwyczaj przynoszą szybką ulgę. Choroba SIBO to jednak uciążliwe, nawracające objawy, które mogą znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Jakie objawy daje SIBO?

Przerost bakteryjny jelita cienkiego może dawać takie objawy, jak m.in. dyskomfort i dolegliwości bólowe w jamie brzusznej, biegunki, zaparcia, gazy. 

Czy SIBO może powodować przewlekłe wzdęcia? 

Tak, w przebiegu SIBO dochodzi do wzmożonej fermentacji węglowodanów i zwiększonego wydzielania gazów. Napięte ściany jelita powodują wzdęcia i bywają przyczyną uczucia dyskomfortu, pełności, a nawet i bólu w obrębie jamy brzusznej.

Ważne jest także zagadnienie SIBO a nietolerancje pokarmowe. To dwie odmienne jednostki chorobowe. Warto jednak pamiętać, że SIBO może współwystępować z nietolerancją pokarmową, może także prowadzić do jej rozwoju. Nietolerancja pokarmowa może też nasilać objawy SIBO. Błędne koło? Niestety tak. Dlatego tak ważne jest, aby otrzymać prawidłową diagnozę i leczyć się pod okiem dobrego specjalisty.

SIBO a wzdęcia i biegunki – czy te i pozostałe objawy jelitowe SIBO przypominają Ci nieco opis IBS? Choroba jelita drażliwego często współwystępuje z SIBO lub jest z nim mylona.

Szukasz miejsca, w którym przyjmuje doświadczony gastrolog w Warszawie? Sprawdź ofertę Premium Medical. Na wizytę umówisz się online, telefonicznie lub osobiście.

Skąd bierze się SIBO?

Możliwe schorzenia, które mogą występować z SIBO bądź prowadzić do rozwoju tej choroby to m.in. niewydolność nerek, cukrzyca, marskość wątroby, przewlekłe zapalenie trzustki czy choroby zapalne jelit. Rozwój SIBO może być powiązany ze stosowaniem leków wpływających na motorykę jelit. 

Ryzyko rozwoju choroby rośnie wraz z wiekiem, chociaż SIBO jest diagnozowane także u dzieci. W przypadku SIBO przyczyny choroby mogą być powiązane z nieprawidłowościami anatomicznymi (np. uchyłki okrężnicy), zespołami niedoboru odporności. Nie bez znaczenia jest także stres i przebyte operacje w obrębie jamy brzusznej.

Nie oznacza to jednak, że stresująca praca na pewno wywoła u Ciebie SIBO lub mając cukrzycę, będziesz się zmagać z przerostem bakteryjnym jelita cienkiego. To czynniki, które zwiększają ryzyko rozwoju choroby. Warto pamiętać, że nasz organizm ma mechanizmy obronne, dzięki któremu broni się przed gromadzeniem się nadmiaru bakterii w jelicie cienkim. Prawidłowa perystaltyka jelit, odpowiednio wydzielany kwas żółciowy i żółć, sprawny układ immunologiczny to jedne z ich przykładów. 

Jak rozpoznać SIBO?

Wywiad medyczny i objawy kliniczne nie zawsze pozwalają na postawienie diagnozy i zazwyczaj wymagają skierowania pacjenta na dodatkowe badania. Jeśli lekarz podejrzewa u pacjenta SIBO, diagnostyka chorego obejmuje przede wszystkim nieinwazyjny test oddechowy. W trakcie badania pacjent wypija roztwór glukozy/laktulozy. W ramach testu sprawdzany jest poziom wodoru/metanu w wydychanym powietrzu. Sam test może dać fałszywy wynik, dlatego warto porozmawiać z lekarzem o odpowiednim przygotowaniu do badania. Kluczowe jest powstrzymanie się od palenia tytoniu w dniu diagnostyki oraz ograniczeniu spożywania błonnika, węglowodanów i produktów mlecznych dzień przed testem.

Za złoty standard diagnostyczny w SIBO jest uważane badanie mikrobiologiczne treści pobranej z jelita cienkiego w trakcie badania endoskopowego. Jest to jednak badanie droższe, bardziej inwazyjne, przez co nie każdy ośrodek ma je w swojej ofercie.

Choroba SIBO może również prowadzić do innych problemów zdrowotnych, widocznych w wynikach badań laboratoryjnych. Mowa o niedoborach witaminowych, wzroście stężenia kwasu foliowego oraz hipoalbuminemii (niskiego stężenia albumin).

Jak wyleczyć SIBO?

Leczenie SIBO wymaga indywidualnego i holistycznego podejścia do pacjenta. Jednym z elementów terapii jest farmakoterapia, należy także zadbać o eliminacje czynnika wywołującego chorobę. Badania wskazują na pozytywny wpływ diety, probiotyków i prebiotyków w leczeniu SIBO. 

Najczęściej zalecaną dietą przy SIBO jest dieta low FODMAP. Polega ona na wyeliminowaniu produktów słabo wchłanianych i źle trawionych, szybko fermentujących w jelitach (oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy, poliole), a następnie ich stopniowym wprowadzaniu i sprawdzaniu reakcji organizmu. Celem diety jest ustalenie jadłospisu, który nie będzie wywoływać objawów SIBO. Dieta low FODMAP to dieta, która powinna być prowadzona przez dietetyka. Jej stosowanie wiąże się z ryzykiem utraty masy ciała, niedoborów witaminowych i składników mineralnych. Jest to dieta ograniczona czasowo. 

Jeśli chcesz omówić ze specjalistą swój jadłospis, możesz zapisać się na wizytę do Premium Medical. Sprawdź naszą ofertę → dietetyk w Warszawie.

SIBO jest uleczalne, ale wymaga znalezienia i leczenia przyczyny rozwoju przerostu bakteryjnego jelita cienkiego. Samo leczenie objawowe wiąże się z ryzykiem nawracania dolegliwości. Kluczowa jest także współpraca na linii pacjent-lekarz. Stosuj się ściśle do wskazówek specjalisty i daj sobie czas. Terapia może być długa i wymagać modyfikacji. 

Bibliografia

1. Maciej Jabłkowski i in., Zespół rozrostu bakteryjnego – SIBO. Jak go diagnozować i leczyć w praktyce lekarza rodzinnego w świetle nowych wytycznych? [w:] Lekarz POZ 1/2022: 24-36.
2. Karolina Zadrożna i in., Diagnostyka i leczenie zespołu przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim [w:] Journal of Education, Health and Sport 2022;12(12):42-48.
3. Marcelina Bartuzi-Lepczyńska i in., Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego – kontrowersje i zalecenia [w:] Alergia Astma Immunologia 2024,29(1):39-45.
4. Zofia Grudzień i in., SIBO – charakterystyka, metody diagnostyczne i rola diety [w:] Farmacja Współczesna 2025;18: 96-104.