Stopa cukrzycowa – pierwsze objawy, przyczyny, możliwości leczenia

Nieleczona lub nieprawidłowo leczona cukrzyca prowadzi do rozwoju powikłań wpływających na komfort życia i zdrowie chorego. Jednym z nich jest stopa cukrzycowa. Schorzenie, które utrudnia codzienne funkcjonowanie, a w zaawansowanej postaci może skutkować amputacją kończyny. Poznaj objawy stopy cukrzycowej i dowiedz się, jak wygląda jej leczenie.

Co to jest stopa cukrzycowa?

Stopa cukrzycowa, a dokładniej zespół stopy cukrzycowej, to jedno z możliwych powikłań cukrzycy (zarówno jej 1, jak i 2 typu). W przebiegu schorzenia dochodzi do uszkodzeń stopy i wiążących się z nimi dolegliwości. Wyróżniamy 3 postaci kliniczne stopy cukrzycowej. Są to:

• owrzodzenie,
• zakażenie,
• destrukcja tkanek skóry poniżej kostki.

Zespół stopy cukrzycowej obniża komfort życia chorego i wpływa na jego codzienne funkcjonowanie. Możliwe powikłania cukrzycy stopy to deformacja stopy, a w zaawansowanych przypadkach konieczność jej amputacji.

Dlaczego przy cukrzycy dochodzi do uszkodzeń stóp?

Skóra stóp u osób chorych na cukrzycę zazwyczaj jest sucha, skłonna do pęknięć. Nawet niewielka rana stwarza możliwość rozwinięcia się infekcji. Niewyrównana glikemia zwiększa także ryzyko powikłań, takich jak neuropatia prowadząca do uszkodzeń nerwów kończyn dolnych. Schorzenie to początkowo może nie dawać o sobie znać, z czasem prowadzi do zaburzeń czucia – nieprawidłowa reakcja na ból czy zmianę temperatury zwiększa ryzyko uszkodzeń stopy. Ba, chory może nawet ich nie zauważyć. Warto przyjrzeć się temu zagadnieniu.

Stopa cukrzycowa a zaburzenia czucia

Wielu chorych na cukrzycę i zmagających się z neuropatią początkowo nie ma świadomości pojawienia się uszkodzeń stóp. Postępujące uszkodzenia nerwów i słabszy przepływ krwi w kończynach prowadzi do zaburzeń czucia w kończynach. Chory nie odczuwa prawidłowo bólu, nie ma świadomości tego, że np. ma złe dobrane obuwie, które prowadzi do przeciążeń stóp. Te z kolei często skutkują modzelami, będącymi jednym z czynników ryzyka pojawienia się owrzodzeń.

Jakie są przyczyny owrzodzeń na stopach?

Jednym z głównych czynników ryzyka pojawienia się owrzodzeń na stopach jest niewyrównana cukrzyca. Wpływ na stan skóry stóp ma także pielęgnacja i higiena stóp, przebyte wcześniej owrzodzenia, schyłkowa niewydolność nerek czy wspomniane wyżej modzele. Lekarze zwracają także uwagę na negatywny wpływ palenia tytoniu, deformację stóp.

Sprawdź: co to jest insulinooporność? Diagnoza i objawy.

Dlaczego rany na stopach źle się goją przy cukrzycy?

Kłopoty z gojeniem się ran u osób chorujących na cukrzycę są wynikiem słabszego krążenia krwi w kończynie oraz uszkodzeń nerwów. Dlatego tak ważne jest to, aby odpowiednio dbać o stopy i regularnie sprawdzać stan ich skóry, aby zapobiec poważniejszym uszkodzeniom. 

Osoba z cukrzycą powinna codziennie samodzielnie sprawdzać kondycję swoich stóp, a raz do roku (lub częściej jeśli to konieczne) zgłaszać się na konsultację do specjalisty, który oceni stopy pod względem wyglądu skóry, ewentualnych zaburzeń czucia.

Kiedy zmiany na stopach wymagają kontroli lekarskiej?

Zgłoś się do lekarza, jeśli masz problem z prawidłowym gojeniem się ran na stopach. Konsultacja u specjalisty jest także wskazana przy uczuciu marznięcia stóp, ich mrowieniu. Jak rozpoznać stopę cukrzycową? Zwróć uwagę na ewentualne bóle stopy, łydek, zaburzenia chodu i czucia, skłonność do obtarć i pęknięć skóry.

Czy stopa cukrzycowa zawsze boli?

Nie, stopa cukrzycowa we wczesnym stadium nie zawsze daje dolegliwości bólowe. Chorzy skarżą się na uczucie mrowienia, pieczenia w obrębie stopy. Niektórzy odczuwają kłujący ból w stopach. To jednak niejedyne objawy stopy cukrzycowej. Na co jeszcze warto zwrócić uwagę?

Jakie są pierwsze objawy stopy cukrzycowej?

Początkowo stopa cukrzycowa objawy ma dość subtelne. Skóra jest sucha, łatwo ulega obtarciom, można zauważyć jej ucieplenie, zaczerwienienie. U pacjentów występują odciski, modzele. Rany i owrzodzenia najczęściej są zlokalizowane w części podeszwowej, grzbietowej.

Pierwsze objawy stopy cukrzycowej to także uczucie chłodu, mrowienia stopy. Z czasem zaburzenia czucia przybierają na sile, dochodzi do osłabienia kończyny, zaburzeń chodu, deformacji stopy.

Leczenie stopy cukrzycowej

Leczenie zespołu stopy cukrzycowej zazwyczaj wymaga współpracy specjalistów z różnych dziedzin medycyny. Chorzy znajdują się pod opieką diabetologa, podologa, dietetyka, chirurga naczyniowego, ortopedy, neurochirurga. 

W zależności od postaci schorzenia konieczne może być nie tylko oczyszczenie i zabezpieczenie rany, ale i leczenie infekcji przy pomocy leków. Jeśli to konieczne specjalista zadecyduje o odciążeniu stopy na określony czas. W poważniejszych przypadkach przeprowadzane są przeszczepy skóry lub amputacje stóp. Aby zapobiec pojawieniu się kolejnych urazów stóp, chorzy nie powinni chodzić boso, opierać stóp na grzejnikach czy moczyć ich w gorącej wodzie.

Jak dbać o stopy na co dzień?

Ważnym elementem leczenia stopy cukrzycowej jest odpowiednia pielęgnacja i higiena stóp. Mowa o nawilżaniu skóry, dokładnym osuszaniu stóp po ich umyciu, noszeniu wygodnego obuwia, skarpet bez szwów. Nie bez znaczenia jest prawidłowy sposób obcinania paznokci – zbyt krótkie lub z nieodpowiednim kształtem mogą skutkować ranami palców lub wrastającym paznokciem, a to z kolei stwarza ryzyko kolejnej infekcji. Warto skorzystać z pomocy podologa, który zadba o kondycję skóry stóp.

Cukrzyca to przewlekła choroba, która wymaga odpowiedniego leczenia. Tylko tak zadbasz o swój codzienny komfort i zapobiegniesz powikłaniom choroby. Jeśli szukasz miejsca, w którym przyjmuje diabetolog w Warszawie, a niezbędne badania zrobisz na miejscu w laboratorium, to sprawdź naszą ofertę. Premium Medical to prywatna klinika z wizytami bez kolejek i dostęp do specjalistów z różnych gałęzi medycyny. Zapraszamy!

Bibliografia

1. Anna Korzon-Burakowska, Zespół stopy cukrzycowej — patogeneza i praktyczne aspekty postępowania [w:] Choroby Serca i Naczyń 2007, tom 4, nr 2, 93–98.
2. dr n. med. Przemysław Witek, dr n. med. Barbara Katra, Stopa cukrzycowa, mp.pl, data dost. 20.01.2026r.
3. Postępowanie z chorym z zespołem stopy cukrzycowej. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran 2021, część 1 [w:] Leczenie Ran 2021; 18(3): 71-114.