Choroba Gravesa-Basedowa – gdy tarczyca pracuje zbyt intensywnie

Tarczyca to niewielki gruczoł, który może siać spore spustoszenie w organizmie. Lepiej do tego nie dopuścić. Pamiętaj o regularnych kontrolach u endokrynologa i zwracaj uwagę na ewentualne objawy, które mogą świadczyć o zaburzeniach pracy tarczycy. Jednym z nich jest choroba Gravesa-Basedowa. Zebraliśmy najważniejsze informacje na jej temat.

Na czym polega choroba Gravesa-Basedowa?

W przebiegu choroby Gravesa-Basedowa organizm wytwarza przeciwciała przeciwko receptorowi TSH (znajduje się on w komórkach tarczycy). Efektem tego jest stymulowanie tarczycy do wzmożonej produkcji hormonów: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3), co prowadzi do rozwoju nadczynności tarczycy u chorego. 

Wiele osób ma problem z poprawnym nazewnictwem schorzenia i rozróżnieniem nadczynności i niedoczynności tarczycy. Można zapamiętać nazwę na zasadzie skojarzenia – NADczynność tarczycy jest wtedy, gdy mamy do czynienia z NADmierną aktywnością tego gruczołu.

Sprawdź: nadczynność i niedoczynność tarczycy: objawy i rozpoznanie.

Czy choroba Gravesa-Basedowa jest autoimmunologiczna?

Tak, choroba Gravesa-Basedowa to choroba autoimmunologiczna. Układ odpornościowy uważa tarczycę za ciało obce i atakuje ją – mechanizm takiego działania nie jest do końca jasny. Wśród przyczyn choroby wymieniane są predyspozycje genetyczne oraz środowiskowe. Ryzyko rozwoju choroby zwiększa m.in. palenie tytoniu, stres, infekcje wirusowe i bakteryjne, niedobór selenu, nadmiar jodu. Czynnikiem ryzyka jest także płeć żeńska. Chociaż choroba Gravesa-Basedowa może być zdiagnozowana u każdego bez względu na wiek, to najczęściej występuje ona u kobiet, zwykle między 2 a 4. dekadą życia.

Warto dodać, że choroba Gravesa-Basedowa i spowodowana nią nadczynność tarczycy to niejedyna autoimmunologiczna choroba obejmująca ten gruczoł. Sprawdź także najważniejsze informacje na temat choroby Hashimoto.

Choroby tarczycy autoimmunologiczne mogą współwystępować z innymi chorobami autoimmunologicznymi jak cukrzyca typu 1, celiakia czy reumatologiczne zapalenie stawów.

Jakie są objawy choroby Gravesa-Basedowa?

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów choroby Gravesa-Basedowa jest wytrzeszcz oczu. Nie występuje on jednak u wszystkich chorych. Obraz kliniczny choroby jest zróżnicowany, można jednak wymienić typowe dla tego schorzenia i związaną z nim nadczynności tarczycy symptomy. Co ważne, rzadko kiedy obejmują one tylko jeden układ, zwykle choroba wpływa na cały organizm.

Choroba Gravesa-Basedowa – objawy skórne

Tarczyca ma spory wpływ na nasz wygląd zewnętrzny, a dokładnie kondycję skóry, włosów oraz paznokci. Dlatego też choroba Gravesa-Basedowa daje objawy skupione także wokół tych 3 elementów. Chorzy mogą mieć ciepłą i wilgotną skórę, problemy z nadpotliwością, skłonność do trądziku, łamliwe włosy i paznokcie. U niektórych pacjentów występują czerwone plamy na szyi, świąd skóry.

Choroba Gravesa-Basedowa – objawy psychiczne i neurologiczne

Problemy z tarczycą bardzo często wpływają na samopoczucie pacjenta. W przypadku choroby Gravesa-Basedowa mowa o m.in. uczuciu niepokoju, smutku, zmniejszonej aktywności. Pacjenci mogą być nerwowi, rozdrażnieni, mieć problemy ze snem, koncentracją czy pamięcią. U wielu osób widoczne jest drżenie rąk oraz osłabienie siły mięśni.

Jak rozpoznać Gravesa-Basedowa na wczesnym etapie?

U każdej osoby choroba Gravesa-Basedowa może o sobie dać znać w inny sposób. Z pewnością należy zwrócić uwagę na spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny. Przyspieszony metabolizm to nie tylko utrata kilogramów, ale i ewentualne dolegliwości ze strony układu pokarmowego związane ze zwiększoną perystaltyką jelit (biegunki, częstsze wypróżnianie). Zwróć uwagę na nietolerancję ciepła, zmiany w samopoczuciu. 

Choroba powoduje nadczynność tarczycy, która objawia się m.in. przyspieszonym tętnem spoczynkowym, dusznością wysiłkową. U kobiet może dojść do zaburzeń miesiączkowania, u mężczyzn do spadku libido i zaburzeń erekcji.

Diagnostyka Gravesa-Basedowa obejmuje wywiad medyczny i analizę objawów klinicznych u pacjenta, przeprowadzane są także dodatkowe badania laboratoryjne i obrazowe. Endokrynolog może zlecić m.in. USG tarczycy, badania hormonalne, morfologię krwi. 

Choroba Gravesa-Basedowa – powikłania

Nieleczona choroba Gravesa-Basedowa prowadzi do nasilenia objawów i wystąpienia ewentualnych powikłań schorzenia. Mowa, chociażby o problemach ze wzrokiem, rozwoju osteoporozy, kłopotach z układem krążenia, osłabieniu mięśni czy zaburzeniach metabolicznych. Wczesna diagnoza pozwala na szybkie wprowadzenie leczenia i zapobiegnięciu powikłaniom. Jeśli coś Cię niepokoi lub dawno nie sprawdzałeś parametrów tarczycy, umów się na konsultację do lekarza.

Czy choroba Gravesa-Basedowa jest uleczalna?

W większości przypadków choroba Gravesa-Basedowa nie jest w pełni uleczalna. Leczenie pozwala jednak złagodzić jej objawy i poprawia komfort życia pacjenta. Wybór metody leczenia – farmakoterapia, jod radioaktywny, operacja – jest uzależniony od stanu zdrowia chorego.

Bez względu na rodzaj terapii pacjent tuż po jej zakończeniu musi regularnie stawiać się na kontrole endokrynologiczne zgodnie z ustalonym przez lekarza prowadzącego leczenie harmonogramem. 

Chcesz sprawdzić, jak pracuje Twoja tarczyca? Premium Medical to specjaliści z różnych dziedzin medycyny. Jeśli szukasz kliniki, w której pracuje doświadczony endokrynolog w Warszawie, możesz umówić się na konsultację do jednego z naszych lekarzy.

Bibliografia

1. lek. Magdalena Wiercińska i in., Choroba Gravesa i Basedowa: przyczyny, objawy, dieta i leczenie, mp.pl, data dost. 20.01.2026r.
2. Małgorzata Basińska i in., Nastrój osób z chorobą Gravesa-Basedowa i chorobą Hashimoto [w:] Endokrynologia Polska 2009; 60 (6): 461–468).
3. Agata Kalicka, Diagnostyka choroby Gravesa i Basedowa – badania laboratoryjne oraz możliwe trudności interpretacyjne [w:] Diagnostyka Laboratoryjna (2019);55(2):121-128.