Hirsutyzm i hiperandrogenizm u kobiet – przyczyny, objawy i diagnostyka

Włosy na ciele pełnią szereg ważnych funkcji, w tym funkcje ochronną i termoregulacyjną. I chociaż współczesne standardy piękna i media często starają się nam wmówić, że każdy nadprogramowy włosek to problem, wcale tak nie jest. Bywa jednak i tak, że za nadmiernym owłosieniem ciała stoją kłopoty zdrowotne. Kojarzysz terminy takie jak hirsutyzm i hiperandrogenizm? Jeśli nie, koniecznie przeczytaj ten tekst do końca!

Hirsutyzm – co to takiego?

Hirsutyzm u kobiet to inaczej nadmierne owłosienie typu męskiego. Jest ono widoczne na obszarach ciała zależnych od androgenów, czyli męskich hormonów płciowych. I chociaż u kobiet ten rodzaj hormonów też występuje, to jego prawidłowe stężenie jest niższe niż u panów. Wróćmy jednak do hirsutyzmu. W jego przebiegu nadmierne owłosienie u kobiet może występować na 9 konkretnych obszarach ciała, a są to:

• górna warga,
• broda,
• piersi,
• górna część pleców,
• środkowa część brzucha,
• pośladki,
• ramiona,
• uda,
• podbrzusze.

Wymienione obszary wchodzą w skład skali wizualnej Ferrimana-Gallweya, na podstawie której lekarz dokonuje badania pacjentki. Każdy z 9 obszarów ciała jest oceniany w skali od 0 do 4 pod kątem obecności owłosienia, a uzyskane punkty sumują się. Jeśli wynik wynosi 8 lub więcej punktów, u pacjentki jest diagnozowany hirsutyzm. Wynik między 8 a 15 oznacza lekki hirsutyzm, 16-25 umiarkowany, a wynik powyżej 25 punktów jest równoznaczny z występowaniem u pacjentki ciężkiego hirsutyzmu.

Oprócz wywiadu medycznego i badania pacjentki, lekarz może zlecić jej badania hormonalne. Hirsutyzm to objaw, a nie choroba. Co oznacza nadmierne owłosienie u kobiet? Za nietypowym dla kobiet owłosieniem na ciele mogą stać problemy zdrowotne, ale nie tylko.

Sprawdź: zaburzenia hormonalne u kobiet.

Jakie choroby powodują hirsutyzm?

Hirsutyzm objawy ma typowe, czyli nadmierne owłosienie ciała, jednak przyczyn takiej sytuacji może być kilka. Główne z nich to choroby. Wśród nich na pierwszy plan wysuwa się hiperandrogenizm. To zaburzenie hormonalne związane ze zbyt wysokim stężeniem androgenów u kobiet. Nadmierne owłosienie u kobiet przyczyny może mieć też związane z hiperprolaktynemią, czyli zwiększonym stężeniem prolaktyny. Nie bez znaczenia są również stosowane leki. Hirsutyzm może rozwinąć się u kobiet zażywających leki o działaniu androgennym.

Bywa też tak, że hirsutyzm rozwija się u kobiet, u których nie występują żadne zaburzenia hormonalne. W takiej sytuacji przyczyną nadmiernego owłosienia może być.. wrażliwość mieszków włosowych na androgeny i związany z tym silniejszy wzrost włosów.

Mimo dość długiej listy możliwych przyczyn hirsutyzmu, należy podkreślić, że ponad 80% przypadków zachorowań jest związanych z nadmiarem androgenów u kobiet.

Hiperandrogenizm – przyczyny i objawy

Hiperandrogenizm przyczyny może mieć związane bezpośrednio z chorobami jajników, w tym PCOS lub guz jajnika wydzielający androgeny, lub z chorobą nadnerczy, m.in. wrodzonym przerostem nadnerczy, zespołem Cushinga, guzem nadnerczy produkującym androgeny.

Jakie są objawy wysokiego poziomu androgenów u kobiet? Hiperandrogenizm objawy ma zależne od przyczyny rozwoju zaburzeń. Są to zarówno guzy jajników lub nadnerczy, jak i takie symptomy jak:

• hirsutyzm,
• zaburzenia miesiączkowania,
• niepłodność,
• otyłość,
• trądzik, nadmierny łojotok,
• zaburzenia libido,
• zaburzenia nastroju,
• przerost łechtaczki,
• pogłębienie głosu,
• zwiększona muskulatura,
• łysienie typu męskiego (czubek głowy i okolice skroni).

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu hiperandrogenizmu?

Podejrzewasz u siebie hiperandrogenizm? Badania w tym kierunku obejmują przede wszystkim oznaczenie poziomu hormonów we krwi. Lekarz może także zadecydować o wykonaniu badań obrazowych jajników i nadnerczy, aby wykluczyć obecność ewentualnych guzów. Bardzo często diagnostyka pacjentki wymaga współpracy specjalistów z różnych dziedzin lub konsultacji u doświadczonego ginekologa-endokrynologa. Sporym problemem dla pacjentek z hiperandrogenizmem jest łysienie typu męskiego. Aby je potwierdzić, wykonuje się u pacjentki badanie trichoskopowe.

Co powoduje nadmierne owłosienie u kobiet?

Zdarza się, że problem z nadmiernym owłosieniem ma charakter przejściowy i wynika z zaburzeń hormonalnych związanych z ciążą. Burza hormonalna jest także częścią menopauzy, stąd u wielu pacjentek na tym etapie życia pojawia się właśnie nadmierne owłosienie na twarzy i ciele.

Omawiając hirsutyzm warto także powiedzieć dwa słowa o hipertrichozie. Pod tym terminem kryje się rzadkie schorzenie – uogólnione nadmierne owłosienie, występujące na całym ciele, a nie tylko na obszarach zależnych od androgenów. Hipertrichoza rozwija się na podłożu niektórych chorób, w tym niedoczynności tarczycy czy anemii. Może także pojawić się w wyniku stosowania niektórych leków lub predyspozycji genetycznych. Choroba ma więc charakter nabyty lub wrodzony, występuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

Chcesz sprawdzić swój ogólny stan zdrowia i skonsultować się ze specjalistami z różnych gałęzi medycyny? Sprawdź usługę monitoring zdrowia dla kobiet dostępną w Premium Medical. To komplet badań laboratoryjnych i obrazowych, dzięki którym zadbasz o profilaktykę zdrowotną. Całą diagnostykę wykonasz na miejscu, w naszym laboratorium. Umów się na konsultację online, telefonicznie lub osobiście. Do zobaczenia!

Bibliografia

1. dr Magdalena Góralska i in., Hirsutyzm, zespół hiperandrogenizacji, mp.pl, data dost. 15.12.2025r.
2. Dominik Mikiel i in., Principles of management of women with hirsutism – a dermatologist’s perspective. Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny. 2020;107(5):424-440.
3. Anna Otlewska i in., Hirsutyzm, Pediatria i Medycyna Rodzinna. 2018, 14(4):392–395.