Rak endometrium – objawy, diagnostyka i możliwości leczenia

Rak endometrium to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych u kobiet. W 2022 roku liczba nowych przypadków w Polsce wyniosła ponad 6 tysięcy. Mimo iż ten typ nowotworu był do niedawna uznawany za dobrze rokujący, niepokojący jest wzrost statystyk dotyczących zarówno zachorowań, jak i umieralności pacjentek. Jak objawia się rak endometrium? 

Co to jest endometrium?

Endometrium to błona śluzowa wyścielająca wnętrze trzonu macicy. Jest ona podatna na działanie hormonów, a efektem tego są zmiany, jakie zachodzą w ciele kobiety w trakcie cyklu menstruacyjnego. Gdy poziom estrogenów wzrasta, dochodzi do przebudowy endometrium i jej rozrostu. Za przygotowanie jej do zagnieżdżenia się zarodka odpowiada z kolei progesteron. Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, poziom hormonów spada. Następuje złuszczanie błony śluzowej macicy, czyli pojawia się krwawienie menstruacyjne.

Rak endometrium – co to za choroba?

Rak endometrium, inaczej rak trzonu macicy, to rak obejmujący błonę śluzową macicy. Jest to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet. Jest on diagnozowany głównie u pacjentek w wieku menopauzalnym. Jedynie 10-15% przypadków zachorowań występuje u kobiet będących jeszcze przed menopauzą.

Wykrycie raka endometrium wiąże się z koniecznością ustalenia jego typu, stopnia i złośliwości histologicznej. Wyróżniamy 2 typy raka trzonu macicy.

• Typ 1 to gruczolakorak endometrialny, występuje częściej, dotyka głównie kobiety w okresie okołomenopauzalnym, jego rozwój ma związek z hiperestrogenizmem.
• Typ 2 to gruczolak nieendometrialny, rzadziej występujący, bez związku ze stymulacją estrogenami. Jest diagnozowany głównie u pacjentek w wieku 60-70 lat. Do tego typu raka endometrium należy rak surowiczy, rak jasnokomórkowy, guzy niezróżnicowane, guzy mieszane.

W przypadku 1 typu raka endometrium chorobę najczęściej zwiastuje stan przedrakowy w postaci atypowego rozrostu endometrium. W typie 2 nowotwór może rozwinąć się z prawidłowego endometrium, co utrudnia diagnostykę.

Jakie badanie wykryje raka endometrium?

Pierwszym etapem diagnostyki jest badanie ginekologiczne. Wiele kobiet zastanawia się, czy raka endometrium widać na USG? Badanie ultrasonograficzne dopochwowe pozwala ocenić stan endometrium, w tym jego rozrost. Wszelkie niepokojące zmiany w obrębie błony śluzowej wymagają pobrania próbki tkanek do badania histopatologicznego.

Do wykrycia raka endometrium wykorzystywana jest biopsja celowana, bardzo często wykonywana wraz z histeroskopią. Jest to badanie przy użyciu minikamery, która umożliwia ocenę endometrium w powiększeniu. Pobranie materiału do badania histopatologicznego może być przeprowadzone także w ramach łyżeczkowania jamy macicy.

Aby sprawdzić stopień zaawansowania choroby i wykryć ewentualne przerzuty, pacjentka może zostać skierowana na dalszą diagnostykę, w tym tomografię komputerową jamy brzusznej czy RTG klatki piersiowej.

Rak endometrium a cytologia

Cytologia to badanie przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy. Nie jest ono wykonywane w diagnostyce raka endometrium.

Sprawdź: rak szyjki macicy – objawy i profilaktyka.

Rak endometrium – czynniki ryzyka

Ryzyko wystąpienia raka endometrium rośnie wraz z wiekiem. Nie jest to jednak jedyny czynnik mogący mieć wpływ na rozwój choroby. Poniżej prezentujemy ich listę. Dobra wiadomość jest taka, że w tej grupie występują także czynniki modyfikowalne. Oznacza to, że masz wpływ na ich zminimalizowanie lub pozbycie się ze swojego życia.

Czynniki ryzyka rozwoju raka endometrium to:

• wysokie stężenie estrogenów,
• otyłość,
• cukrzyca, insulinooporność,
• nadciśnienie tętnicze,
• zaburzenia owulacji,
• wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki,
• późne wystąpienie ostatniej miesiączki,
• niepłodność,
• brak potomstwa,
• stosowanie antykoncepcji hormonalnej jedynie z estrogenami,
• zespół Lyncha, zespół Cowdena.

Zwróć uwagę na te objawy raka endometrium

W większości przypadków choroba jest szybko wykrywana. Duży wpływ na to mają charakterystyczne objawy raka endometrium. U kobiet w okresie menopauzalnym jest to krwawienie lub plamienie z dróg rodnych. U pacjentek, które jeszcze miesiączkują, sygnałem do umówienia wizyty u lekarza powinny być krwawienia/plamienia między miesiączkami lub bardziej obfite miesiączki.

Gdzie boli przy raku endometrium? Dolegliwości bólowe nie są typowym objawem choroby. Jeśli występują, są zlokalizowane w obrębie podbrzusza, okolic krzyża i mogą wskazywać na zaawansowany stopień nowotworu. Objawy raka endometrium w późniejszym stadium choroby to także uczucie pełności w miednicy.

Sprawdź: endometrioza – bolesny problem, który można leczyć.

Rak endometrium – jak długo się rozwija?

Rak endometrium typu 1 ma wolniejszy przebieg i rzadziej daje przerzuty. W przypadku typu 2 choroba może postępować szybciej, a ryzyko pojawienia się przerzutów rośnie.

Diagnozie raka towarzyszą ogromne emocje. Ta sama choroba u różnych pacjentek może mieć całkowicie inny przebieg. Liczy się stopień zaawansowania raka, jego typ, wiek pacjentki oraz jej ogólny stan zdrowia.

Czy rak endometrium jest uleczalny?

Im szybsze wykrycie raka endometrium, tym większe szanse na wyleczenie pacjentki. W przypadku raka endometrium typu 1 rokowania są lepsze. Szanse na minimum 5-letnie przeżycie ma 80-90% chorych. Rak trzonu macicy był zwykle uznawany za dobrze rokujący. Ostatnie lata przyniosły jednak wzrost statystyk umieralności w Polsce (w porównaniu ze spadkiem umieralności w innych krajach), co skłania do bacznego przyjrzenia się metodom leczenia pacjentek, zwłaszcza podejmowania decyzji na temat wprowadzania leczenia uzupełniającego po operacji.

Leczenie raka endometrium

U większości pacjentek leczenie raka endometrium polega na wycięciu macicy z przydatkami. W ramach leczenia uzupełniającego stosowana jest radioterapia. Lekarz może zadecydować także o wprowadzeniu hormonoterapii, rzadziej chemioterapii.

Warto odnotować korzyści płynące z zastosowania immunoterapii w leczeniu raka trzonu. Niestety, obecnie dostęp do tej formy leczenia – w ramach programu lekowego – ma niewielka grupa pacjentek (nawrotowy rak endometrium, zaawansowany stopień choroby).

Profilaktyka raka trzonu macicy

Jeśli występują u Ciebie modyfikowalne czynniki ryzyka raka endometrium, zwróć uwagę na swój styl życia. Odpowiednia dieta i aktywność fizyczna pozwolą Ci zadbać o prawidłową masę ciała i uniknąć powikłań związanych z otyłością. Pamiętaj, że tkanka tłuszczowa stymuluje produkcję estrogenów. Z kolei zaburzenia hormonalne mogą się wiązać z rozrostem endometrium.

Profilaktyka to także badania kontrolne. Raz w roku umów się na konsultację ginekologiczną i USG przezpochwowe. Jeśli szukasz kliniki, w której przyjmuje doświadczony ginekolog w Warszawie, skorzystaj z oferty Premium Medical.

Nie każde krwawienie lub plamienie to objawy raka endometrium. Jednak każde niepokojące zmiany i symptomy ze strony układu rodnego wymagają konsultacji lekarskiej. Nie odkładaj swojego zdrowia na później – umów się na wizytę już dzisiaj!

Bibliografia

1. dr hab. n. med. Paweł Blecharz, Rak endometrium, mp.pl, data dost. 04.07.2025r.
2. Jarosław Gośliński, Rak endometrium – diagnostyka, profilaktyka oraz metody leczenia operacyjnego, zwrotnikraka.pl, data dost. 04.07.2025r.
3. Rak trzonu macicy (rak endometrium) – objawy, diagnostyka, leczenie, onkonet.pl, data dost. 04.07.2025r.
4. Jak skuteczniej leczyć raka endometrium, termedia.pl, data dost. 04.07.2025r.